Árlega slasast rúmlega 20 þúsund börn á Íslandi og flest slys sem börn verða fyrir á aldrinum 0 til 5 ára gerast innan veggja heimilis þeirra. Heimili og umhverfi barna er alltaf á ábyrgð foreldra eða forráðamanna barna og þeim ber því skylda til að ganga úr skugga um að það sé eins öruggt og hægt er. 

Þroski barna er mjög hraður og fyrstu árin eru ár tilrauna og uppgvötunar.  Heimilið er griðastaður fjöskyldunar og því kemur mörgum það á óvart að börn slasast helst á heimilinu.  Það er  afar mikilvægt að foreldrar og aðrir ummönunaraðilar fari yfir heimilið með tilliti til öryggis barnanna.  Þetta á að sjálfsögðu einnig við heima hjá ömmu og afa.

Eiturefni: Uppþvottavélarduft og/eða uppþvottatöflur sem og önnur hreinsi- og eiturefni á öruggum stað þar sem barnið nær ekki til.  Það sama gildir um lyf, vítamín og rafhlöður.

Stigar, gluggar og hurðir: Er öryggishlið efst og neðst við stigaop? Opnanleg fög á gluggum þurfa að vera minni en 9 cm og stormjárn klemmufrí.  Snúrur á rimlagardínum/rúllugardínum geta verið hættulegar og eins þarf að huga að því að það sé  öryggisgler í hurðum og borðplötum.  Algengt er að börn klemmi sig á hurðum og það er einfallt að koma í veg fyrir það með klemmuvörn. Það sama gildir um útidyrahurð og svalahurð sem ætti alltaf að vera með pumpu og öryggislæsingu.

Eldhúsið:  Oddhvassir hlutir eins og hnífa og skæri þarf að geyma  þar sem barn nær ekki til.   Það sama gildir um plastpoka og plastfilmur.  Eldavélin er algeng orsök slysa. Takkarnir þurfa að vera varðir fyrir litlum fiktandi fingrum og hurðin á bakaraofninum með kælingu þannig að hún hitni ekki að utan og hlíf fyrir eldavélaborði/hellum.  Gætið einnig að því að snúrur á rafmagnstækjum séu utan seilingar þannig að barnið geti ekki togað yfir sig tækin?  Það er einnig nokkuð algengt að slys verði þegar beislið er ekki notað í matarstól barnsins.

Baðherbergið: Rakvélar, skæri og önnur hættuleg áhöld skal geyma þar sem barn nær ekki til.  Það sama gildir um snyrtivörur og hreinsiefni sem oft eru í spennandi umbúðum. Hálkuvörn þarf að vera í baðkeri eða sturtubotni og hitastýrð blöndunartæki. 

Rafmagn og rafmagnstæki: Er lekastraumsrofi í rafmagnstöflu og virkar hann? Allar innstungur og fjöltengi með barnaöryggi.  Sjónvarpið stöðugt og fest á undirstöðu sem það stendur á.  Það þarf sérstaklega að passa rafmagnsrakvélina, hárþurrkarann og sléttujárnið sem er mjög algengur slysavaldur.

Önnur mikilvæg öryggisatriði:  Aldrei sleppa hendi af barni sem er á skiptiborði og alltaf að nota öryggisólar ef þær eru til staðar.  Eru kojur og rúm með fallvörn?  Hæfa leikföngin aldri barnanna?  Eru miðstöðvarofnar sem geta hitnað mikið varðir fyrir smábörnum?  Gott er að hafa öryggishlífar á oddhvössum borðhornum og festa hillusamstæður og skápa við vegg?  Skotvopn eiga undir öllum kringumstæðum að vera í læstum byssuskápum.

Eldvarnir heimilisins

Góðar eldvarnir skipta gríðarlega miklu máli enda oft um lífshættulegar aðstæður að ræða þegar bruni er annars vegar. Reykskynjarar ættu að vera minnst tveir á heimilinu og ef það er gaseldavél þá einnig gasskynjari.  Slökkvitæki sem er sýnilegt og aðgengilegt og eldvarnateppi í eldhúsinu.  Það þarf svo að yfirfara þessi tæki árlega.

Muna svo eftir litla fólkinu þegar kemur að eldspýtum og kveikjurum.  Sé arinn á heimilinu skal hafa hlíf fyrir eldinum.  Að lokum er nauðsynlegt að fjölskyldan geri áætlun um hvernig á að yfirgefa heimilið ef eldur kemur upp.  Slík flóttaáætlun getur ráðið úrslitum um hvort allir komast heilir út.  Ekki má gleyma mikilvægi þess að allir heimilismeðlimir kunni neyðarnúmerið 112.

Um þessar mundir eru félagar úr Slysavarnadeild í Reykjavík að sinna verkefni sem unnið hefur verið á landsvísu annað hvert ár í samvinnu við Samgöngustofu. Við heimsækjum valda leiksskóla og skoðum hvort börn eru í bílstólum sem hæfa aldri og hvort fullorðnir eru spenntir í öryggisbelti. Í ár er þetta svolítið snúið þar sem félagar okkar verða að gæta fyllstu sóttvarna. Það er því hringt í viðkomandi leikskólastjóra daginn áður og fólkið okkar mætir svo morgunin eftir og kemur ekki inn á leikskólann. Við höldum einnig 2 metra fjarlægð þannig að lítið verður um spjall og eigendaskipti á bæklingum.

Á hverju ári verða atvik í umferðinni hér á landi þar sem sérstakur öryggisbúnaður kemur í veg fyrir alvarleg slys á börnum. Í nýju myndbandi frá Samgöngustofu er farið yfir mikilvæg atriði varðandi öryggi barna í bíl. Hvernig stóll hentar á hverjum aldri? Mikilvægi þess að bílstóll sé rétt festur í bílinn og þar fram eftir götum. Öryggi barna er á okkar ábyrgð – það er engin bílferð svo stutt að við getum gefið afslátt af því.

Á samfélagsmiðlum má víða sjá fyrirspurnir um hvernig á að útbúa sig og börnin fyrir göngutúr að gossvæðinu. Slysavarnadeildin í Reykjavík hvetur foreldra til þess að vera ekki að fara með lítil leikskólabörn á svæðið. Þau eru viðkvæm og nær jörðinni en þeir sem eldri eru og því útsett fyrir eitruðum lofttegundum. Þetta er erfiður, leiðinlegur og hættulegur göngutúr fyrir stutta fólkið. Og því má bæta við að það eru litlar líkur til þess að þau muni þessa upplifun á fullorðinsárum.

Fyrsti félagsfundur starfsársins 2021 var haldin þann í Gróubúð og sem fyrr var hluti félagsmanna í fjarfundi. Gestir fundarinns voru einnig í fjarfundi en þær eru félagar í slysavarnadeildinni Rán á Seyðisfirði. Þær sögðu okkur frá þeim áskorunum og verkefnum sem slysavarnadeildin hefur verið að takast á við síðan í aurflóðunum á sl ári. Formaður Slysavarnadeildarinnar í Reykjavík þakkaði þeim fyrir heimsóknina og tilkynnti þeim að Slysavarnadeildin í Reykjavík færði 200.000 kr. styrk í von um að það hjálpaði aðeins til við hreinsun og viðgerðir á björgunarmiðstöðinni á Seyðisfirði.

Á næstu vikum munu félagar úr Slysavarnadeildinni dreifa plakötum í skóla, íþróttamiðstöðvar, sundlaugar og á fleiri staði þar sem von er til að þeir sem ferðast um á rafhlaupahjólum geti séð þau. Á degi hverjum eru u.þ.b. tvær komur á bráðadeild þar sem fólk er að detta á hjólum og jafnvel detta um þau. Það er því mikilvægt að við stöndum öll saman um að fara varlega og fara eftir reglum sem gilda um notkun á rafhlaupahjólum. M.f. er fræðslumyndband frá Samgöngustofu en þar er hægt að kynna sér lög um rafhlaupahjól.

Jarðskjálftar verða þegar jarðskorpan brotnar eða hrekkur til á gömlum brotaflötum. Þeir gera sjaldnast boð á undan sér. Því er nauðsynlegt að gera öryggisráðstafanir fyrirfram og læra rétt viðbrögð.  Á síðu almannavarna eru góðar leiðbeiningar um hvernig við getum brugðist rétt við ef við verðum vör við jarðskjálfta. Þar kemur meðal annars fram.

Ef þú ert innandyra þegar jarðskjálfti byrjar– ekki hlaupa af stað.

• Haltu kyrru fyrir, mörg slys verða þegar hlaupið er af stað

• Farðu undir borð eða rúm, verðu höfuð og háls, haltu þér í sterkbyggð húsgögn

• Krjúptu niður í horni við burðarvegg eða í hurðaropi við burðarvegg. Gætið fyllstu varúðar og skoðið flóttaleið út eftir skjálftann.

• Verðu höfuð þitt og andlit með kodda- ef þú vaknar upp við jarðskjálfta

• Haltu þig frá gluggum – þeir geta brotnað

• Láttu þína nánustu vita af þér með SMS þegar jarðskjálftnn hættir

Ef þú er utandyra þegar þú finnur jarðskjálfta – ekki hlaupa inn

• Vertu áfram úti – reyndu að finna skjól til að krjúpa, skýla, halda

• Reyndu að koma þér frá byggingum sem geta hrunið

• Grjóthrun, skriður og snjóflóð geta fallið úr hlíðum og fjalllendi

• Raflínur eru hættulegar ef þær slitna – varist að snerta þær

• Reyndu að komast á opið svæði þar sem byggingar þrengja ekki að

  • Farðu frá ströndinni ef þú ert á svæði þar sem hætta er á flóðbylgju

Ef þú ert að keyra þegar þú finnur jarðskjálfta:

• Leggðu ökutæki og stoppaðu. Vegir og brýr geta skemmst í jarðskjálfta

• Hafðu sætisbeltin spennt

• Haltu kyrru fyrir ef þú ert í bíl þar sem hann getur varið þig gegn brotum og braki sem hægt er að verða fyrir í jarðskjálfta – hlustaðu á útvarpið, þar koma jafnan fyrstu upplýsingarnar um jarðskjálftann.

Nánar hér:

https://www.almannavarnir.is/natturuva/jardskjalftar/vidbrogd-vid-jardskjalfta/

Bingó Slysavarnadeildarinnar í Reykjavík var haldið í Vinabæ 6.mars 2021 kl.14:30. Allur ágóði af þessu verkefni rennur árlega óskiptur til slysavarnaverkefna. Húsfyllir var með tilliti til samkomutakmarkanna og skemmtu mættir sér vel. Slysavarnadeildir þakkar þeim fjölmörgu fyrirtækjum og einstaklingum sem styrkja okkur með veglegum vinningum.

Slysavarnadeildin í Reykjavík hélt 90. aðalfundar deildarinnar þann 18.febrúar 2021 kl: 20:00 í Gróubúð Grandagarði 1. Þar var meðal annars kjörin ný stjórn. Edda Guðmundsdóttir var endurkjörin sem formaður. Mjög góð mæting var á fundinn en vegna samkomutakmarkanna bauðst félögum að vera í fjarfundi og tókst það vel.